Antoni Felix Drygas (1847-1917)

Wielu stroicieli spotkało się w swojej karierze z instrumentami sygnowanymi nazwiskiem Antoni Drygas. Ale czy na pewno Antoni Drygas był ich budowniczym?

Fot. 1. Antoni Felix Drygas
Fot. 1. Antoni Felix Drygas

Rodzice:
Jan Drygas (ur. 1809, zm.15.10.1879) kuśnierz, katolik, zamieszkały w Ostrowie.
Zawarł związek małżeński z Agnieszką z domu Kulczyńska (ur. 1819, zm. 26.06.1872), wyznanie katolickie, zamieszkałą w Topoli Małej.
Ich ślub odbył się 23 sierpnia 1840 roku w kościele parafialnym w Ostrowie.[1]
Jan Drygas był wdowcem. Jego pierwsza żona Rozalia Hartmanówna zmarła 4 czerwca 1840 po połogu.

Fot. 2. Zapis z księgi parafialnej: „Brali ślub w tutejszym Kościele wdowiec Jan Drygas kuśnierz w Ostrowie zamieszkały z panną Agnieszką Kulczyńską w Topoli M[ałej] zamieszkałą
Fot. 2. Zapis z księgi parafialnej: „Brali ślub w tutejszym Kościele wdowiec Jan Drygas kuśnierz w Ostrowie zamieszkały z panną Agnieszką Kulczyńską w Topoli M[ałej] zamieszkałą
Syn Jana i Agnieszki Drygasów Antoni Felix urodził się 21 maja 1847 o godzinie 11 wieczorem, jako ich trzecie z sześciorga dzieci.[2]

Fot 3. Zapis z księgi parafialnej o urodzeniu i chrzcie Antoniego Feliksa Drygasa.
Fot 3. Zapis z księgi parafialnej o urodzeniu i chrzcie Antoniego Feliksa Drygasa.

W 1861 roku Antoni został wysłany do Gimnazjum w rodzinnym Ostrowie. Jako 16-latek wziął udział w Powstaniu Styczniowym i za to został wraz z kilkoma kolegami relegowany.[3]
Dlatego przeniósł się do niedawno utworzonego Gimnazjum w Śremie, gdzie w roku 1867 złożył egzamin maturalny.
W Śremie należał do konspiracyjnego koła „Marianie”, które pielęgnowało tradycję języka polskiego, a później przerodziło się w „Towarzystwo Tomasza Zana”.
Od 1867 roku rozpoczął studia filologii klasycznej we Wrocławiu.
Po trzech latach przeniósł się do Berlina kontynuując studia. W trakcie studiów został powołany do wojska i uczestniczył w wojnie z Francją 1870-71.
Pracę doktorską p.t. „De iure imaginum apud Romano” obronił na Uniwersytecie w Halle w 1872 roku.
W 1872 r. został zatrudniony jako nauczyciel w Gimnazjum w Inowrocławiu, gdzie wykładał język polski, łacinę i grekę.
7 kwietnia 1874 r. ożenił się z Marią Duszyńską (10.12.1950 – 7.07.1930) urodzoną w Szelejewie, zamieszkałą w Gostyniu. Ślub odbył się w Parafii rz-k. w Gostyniu. [4]

Fot. 4. Zapis z księgi parafialnej o ślubie Antoniego Drygasa z Marią Duszyńską.
Fot. 4. Zapis z księgi parafialnej o ślubie Antoniego Drygasa z Marią Duszyńską.

W Inowrocławiu urodziła się im córka Halina Julia (13.02.1875 – ), pianistka, nauczycielka muzyki, po mężu Ciesielczyk.
W drugiej połowie 1875 roku przenoszą się do Piły, gdzie w Królewskim Gimnazjum Klasycznym Antoni uczy łaciny i greki.[5].
W Pile urodziły się:
Arnold (17.04.1876 – 24.11.1906) lekarz i podróżnik.
Ludwik (25.08.1877 – 8.10.1910) ksiądz wikariusz.
Zofia (22.01.1879 – 24.11.1961)
Bronisław (4.11.1884 – ) farmaceuta, chemik, powstaniec wielkopolski.
W listopadzie 1879 r. Antoni Drygas wystawia na sprzedaż swój dom rodzinny w Ostrowie przy ulicy Kolejowej („o 3 piętrach i 9ciu oknach frontu”).(spadek po śmierci ojca).
W czasie rządów Bismarcka dr Drygas nie poddawał się wszechobecnej germanizacji, za to zostaje karnie przeniesiony początkiem 1886 roku do Fuldy (miasto w kraju związkowym Hesja). Ten fakt został szczegółowo opisany w kilku artykułach polskiej prasy.[6] W Fuldzie mieszkają najpierw pod adresem Kronhofstrasse 89, a później Hinterburg 784/5.
Tam rodzina Drygasów powiększa się o dwóch synów:
Stefana (23.03.1888 – 30.09.1940) księdza, zmarł w obozie koncentracyjnym w Gusen.
Kazimierza (30.09.1891 – 16.10.1968) budowniczego fortepianów.
Antoni Drygas w Fuldzie nadal pracował jako wykładowca filologii klasycznej.
W drugiej połowie 1899 roku cała rodzina Drygasów przenosi się do Poznania, gdzie zamieszkali przy Ritterstrasse 33 (Rycerskiej) na pierwszym piętrze. W tej kamienicy na parterze emerytowany już profesor gimn. dr Antoni Drygas uruchomił magazyn fortepianów i fisharmonii (harmoniów). Pierwsze ogłoszenia w poznańskiej prasie ukazały się końcem 1899 roku.[7][8]

Fot. 5. Reklama z Dziennika Poznańskiego 1900 r.
Fot. 5. Reklama z Dziennika Poznańskiego 1900 r.

Kamienica Rycerska 33 była narożną, czasem używany był adres Św. Marcin 19, ale to ta sama kamienica.

Fot. 6. Reklama z grudnia 1900 r.
Fot. 6. Reklama z grudnia 1900 r.

Adresy i działalność A.Drygasa: [9]
1900 St. Martinstrasse 19 „Pianoforte magazin”
1901 Ritterrstrasse 33 I Dr. Drygas Anton „Pianoforte-harmonium magazin”
1903-1909 Ritterrstrasse 33 I Dr. Drygas Anton „Pianoforte-harmonium magazin A.Drygas”
1910-14 St.Martinstr 64 Ip „Drygas A. Pianoforte harmonium” Własny warsztat reparacyjny.
1915-17 Bismarckstr. 3 „Drygas A. Pianoforte und harmonium” (obecnie ulica Kantaka)

Fot. 7. Pamiętnik Wystawy Przemysłowej w Poznaniu z roku 1908.
Fot. 7. Pamiętnik Wystawy Przemysłowej w Poznaniu z roku 1908.

Równolegle z działalnością handlową Antoni Drygas prowadzi działalność społeczną w różnych towarzystwach i organizacjach wspierających polską naukę, przemysł i kulturę. Przez krótki czas był redaktorem w „Kurierze Poznańskim”.
Był też:
Prezesem Towarzystwa Pomocy Naukowej im. Karola Marcinkowskiego w latach 1905 – 1916,
Prezesem Towarzystwa Muzycznego w Poznaniu,
Prezesem Towarzystwa Przemysłowego w Poznaniu,
Członkiem Korporacji Kupców Chrześcijańskich,
Członkiem Rady Nadzorczej Banku Przemysłowców w Poznaniu,
Członkiem Rady Nadzorczej Domu Przemysłowego.
Antoni Drygas zmarł 13 czerwca 1917 roku, niestety nie doczekał wolnej Polski…

Fot. 8. „Postęp” 16.06.1917 r.
Fot. 8. „Postęp” 16.06.1917 r.

 

Fot. 9. Nekrolog
Fot. 9. Nekrolog

Przypisy:
[1] Państwowe Archiwum Poznań 53/3434/0/6/26
[2] Państwowe Archiwum Poznań 53/3434/0/6/33
[3] (http://www.tmmp.pila.pl/sp_drygas.html)
[4] Państwowe Archiwum w Poznaniu sygn. akt 53/3304/0/4.1/86
[5] Roczne sprawozdania Królewskiego Gimnazjum w Pile
[6] Kurier Poznański 19.02.1886,26.02.1886, Orędownik 17.02.1886,
[7] Kurier Poznański grudzień 1899.
[8] Wielkopolanin 13.12.1899 informował o założeniu składu instrumentów A.Drygas
[9] Księgi adresowe Poznania

 

Opracował Janusz Starzyk.